Δικαιολογεί τ’ αδικαιολόγητα

09/02/2009

ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ΠΑΠΑΣΤΥΛΙΑΝΟΥ

Με επιστολή της που έστειλε στα ΜΜΕ μετά από 48 ώρες αμηχανίας, η φιλόλογος προσπαθεί να αποποιηθεί των ευθυνών της και εξαπολύει επίθεση εναντίον της «Σημερινής» και των καναλιών ΡΙΚ και MEGA. Στις δικαιολογίες της η φιλόλογος ισχυρίζεται μεταξύ άλλων:

*. Το ερωτηματολόγιο ετοιμάστηκε από τους ίδιους τους μαθητές της Κοινωνιολογίας, μετά από πέντε δίωρα διαθεματικά μαθήματα που παρακολούθησαν και είναι ακόμη υπό διαμόρφωση, και το θέμα της έρευνας το επέλεξαν οι ίδιοι οι μαθητές.

*. Είναι υπό διαμόρφωση (αφού για κακή τους τύχη δεν δόθηκε σε κανένα μαθητή του σχολείου) αλλά βρισκόταν στην κατοχή τη δική μου και των δέκα μαθητών που το εκπόνησαν. Ποιος, αλήθεια, τους το έδωσε όλους αυτούς τους καλά πληροφορημένους; Ποιος τους πληροφόρησε λάθος ότι δόθηκε στους μαθητές της Γ' Λυκείου; Γιατί δεν περίμεναν να δουν αν το τελικό κείμενο θα ήταν αυτό που αυτοί δημοσίευσαν;

* Το ερωτηματολόγιο δεν δόθηκε σε κανένα μαθητή (αλλά εσείς το δημοσιεύσατε στο ευρύ κοινό και σας ευχαριστώ) γιατί είναι υπό διαμόρφωση.

* Το ερωτηματολόγιο το ετοίμασαν οι ίδιοι οι μαθητές και εγώ θα συζητήσω μαζί τους αν πρέπει να αλλάξω κάτι.

Βαρνάβα: Ευθύνη στην καθηγήτρια

Επίσης, η κ. Χαραλάμπους επιτίθεται και εναντίον του βουλευτή της ΕΔΕΚ Γιώργου Βαρνάβα, ο οποίος έκανε δηλώσεις επί του θέματος. «Πώς, κύριε βουλευτά, δίνεις συνέντευξη για γεγονός που δεν έγινε, για κείμενο που είναι υπό διαμόρφωση ακόμα, για κείμενο που οι ίδιοι οι μαθητές έγραψαν και διαμόρφωσαν, και ποιος σε πληροφόρησε γι' αυτό»; ερωτά η κ. Χαραλάμπους, αποποιούμενη γι' άλλη μια φορά των ευθυνών της.

Ο βουλευτής, απαντώντας στην επίθεση που δέχθηκε από την κ. Αβραάμ και με την πείρα του εκπαιδευτικού, της δίνει σκληρή απάντηση μεσω της «Σ»:

«Κατ’ αρχήν», δηλώνει ο κ. Βαρνάβας, πληροφορήθηκα το θέμα από τη «Σημερινή». Και πρόσθεσε. «Από τη στιγμή που η καθηγήτρια ανέλαβε την έρευνα, όφειλε να κατευθύνει τα παιδιά προς την ορθή κατεύθυνση. Εάν το ερωτηματολόγιο χρειαζόταν επεξεργασία, η καθηγήτρια όφειλε να κάνει διευθετήσεις, ώστε να μη φύγει από την τάξη. Το γεγονός ότι το ερωτηματολόγιο διέρρευσε εκτός τάξης, και ήταν υπό την επίβλεψή της, την ευθύνη φέρει η ίδια».

Παιδεία σε παραζάλη…

09/02/2009

"Η Σημερινή"

Διαδρομές

ΜΕ ΤΟ ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ

«Ανύπαρκτες» επιτροπές που παράγουν αμφίβολα πολιτικά αποτελέσματα, αόρατοι μηχανισμοί που ασκούν υπόγειες και «παράπλευρες» εξουσίες, σκιώδεις λειτουργοί που λαμβάνουν αμφιλεγόμενες αποφάσεις, ανεύθυνοι αρμόδιοι που τελούν μονίμως σε άγνοια για ό,τι συμβαίνει στην υπηρεσία τους, πρακτικά που μεταφέρονται, «λαθραίως», από τη μια θεσμική «θυρίδα» στην άλλη, διδάσκοντες που αλληλοεξοντώνονται, καθημερινά, στον Αρμαγεδδώνα των ιδεολογημάτων. Αυτήν περίπου την εικόνα δίνει προς τα έξω το Υπουργείο Παιδείας, που μοιάζει να βρίσκεται βραχυκυκλωμένο σ’ ένα αλαλούμ ασυνεννοησίας, διοικητικών παρασυναγωγών και ιδεολογικής σύγχυσης. Και, μονίμως, ο Υπουργός να προσπαθεί να βγάλει το… φίδι από την τρύπα, με κραυγαλέα άγαρμπους χειρισμούς, που απογοητεύουν ακόμη και τους πιο επιρρεπείς στην παρόρμηση της ευπείθειας. Το χειρότερο είναι ότι ο κ. Υπουργός, στην προσπάθειά του «να κρύψει τα σκουπίδια κάτω από το χαλί», χρησιμοποιεί μιαν πενιχρά αίολη επιχειρηματολογία, που αποκαλύπτει όσα, ακριβώς, επιχειρεί να αποκρύψει, μέσα στη διαφάνεια της αβασιμότητάς της. Τη μια είναι η άγνοια -δεν ξέρω, δεν είδα-, την άλλη ο ερασιτεχνισμός -περισσεύει ως άλλοθι εκεί στο Υπουργείο-, την παράλλη η… αυτενέργεια των διδασκόντων. Αλλά, η μόνιμη επίκληση της άγνοιας, τι άλλο μπορεί να υποδαυλίζει, παρά το σκοταδισμό, η επίκληση του ερασιτεχνισμού, σε τι άλλο μπορεί να παραπέμπει παρά σε… παιδεία της πλάκας, η επίκληση της «αυτενέργειας» των διδασκόντων, μέσα σε μια πολυπλόκαμη και δυσκίνητη δομή, που συνθλίβεται κάτω από το βάρος του γραφειοκρατισμού της, όπως είναι το Υπουργείο Παιδείας, με τι μπορεί να συστοιχείται, παρά μόνο με υλοποίηση εντολών από παράκεντρα εξουσίας. Είναι προφανές ότι το Υπουργείο Παιδείας έχει αναλάβει να φέρει εις πέρας, με κάθε κόστος, μια γιγάντια επιχείρηση πολιτισμικής ηγεμονίας, ένα «τιτάνιο» έργο αλλαγής των κυρίαρχων σχημάτων πρόσληψης και ερμηνείας της κοινωνικής και ιστορικής πραγματικότητας. Έστω… Αν, ωστόσο, όπως γράφει ο Μπάριγκτον Μουρ, εξηγώντας το μηχανισμό της πολιτισμικής αδράνειας, αυτή η τελευταία επιβάλλεται με πολύν πόνο και δυστυχία, αν, η σύνθετη διαδικασία της μεταβίβασης της κουλτούρας προϋποθέτει τεράστιες δόσεις πλύσης εγκεφάλου και εκπαιδευτικού μανιχαϊσμού, το ίδιο εξυπακούεται και η πολιτισμική αλλαγή… Το στοίχημα για το υπουργείο, πλέον, είναι πόσο ποσοστό από τις δύο «δυστυχίες» μπορεί να βαστάξει η κυπριακή κοινωνία…

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ - Rooftop Theatre Group

3 Φεβρουαρίου, 2009

Είναι πραγματικά αξιοπερίεργο και θλιβερό στην Κύπρο του 21ου αιώνα να χρειάζεται κάποιος να γράφει επιστολές για να υπερασπιστεί τα αυτονόητα: την ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα του καλλιτέχνη (και πολίτη) να θέσει ερωτήματα αναφορικά με τη στάση μας απέναντι στον Άνθρωπο και την Ιδέα, χωρίς να κατηγορείται για εθνομηδενισμό. Οφείλουμε όμως να προστατεύσουμε τη δράση μας, καθώς και αυτούς που μας υποστηρίζουν από απαράδεκτες ενέργειες που γίνονται εφικτές μέσα από τη δημοσιογραφική ή πολιτική ιδιότητα συγκεκριμένων ατόμων. Ευελπιστούμε ακόμα να θυμίσουμε ότι η πνευματική ελευθερία δεν είναι μόνο ατομική αξία, αλλά και Ευρωπαϊκή και δεν είναι θεμιτό να είμαστε επιλεκτικοί.
Η ομάδα Rooftop Theatre έχει ενεργή καλλιτεχνική δράση εδώ και τέσσερα χρόνια και έχει συμμετάσχει σε κοινωνικό διάλογο με τέσσερις παραγωγές, την ανάγνωση έργων, τη συμμετοχή σε Φεστιβάλ, ακαδημαϊκή δράση και άλλα. Η ομάδα δεν έχει πολιτικό χρώμα αλλά διαμορφώνει δική της φιλοσοφία που προσδιορίζει το θέατρο ως κοινωνικό εργαλείο και όπως όλοι οι σοβαροί καλλιτέχνες βλέπουμε μπροστά και επιθυμούμε να σχολιάσουμε το τώρα χωρίς φανατισμό αλλά με σεβασμό.
Το Intercultural Centre of Cyprus (ICC) σε συνεργασία με το Rooftop Theatre Group υπέβαλε το Μάιο 2007 αίτηση στη UNDP-ACT (Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών) για πρόγραμμα με τίτλο VOICING AND STAGING THE EXPERIENCE. Η δράση της UNDP-ACT είχε ήδη εγκριθεί από το Γραφείο Προγραμματισμού και οι περιλήψεις όλων των προγραμμάτων που έλαβαν χρηματοδότηση το 2007 βρίσκονται στην ιστοσελίδα http://www.undp-act.org/. Το εγχείρημα είχε διάρκεια 15 μηνών (Σεπτέμβριο 2007-Δεκέμβριο 2008), συμπεριελάμβαναν εργαστήρια για έφηβους, και μέσα από τις ιστορίες των εργαστηρίων δημιουργήθηκε το θεατρικό έργο με τίτλο Performing the Experience. Η παράσταση παρουσιάστηκε σε τακτικές παραστάσεις στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Άρτος και σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία σε όλη την Κύπρο. Συγχρόνως, το θεατρικό έργο εκδόθηκε σε τρίγλωσση έκδοση (Ελληνικά, Τούρκικα, Αγγλικά).
Στα μέσα Δεκεμβρίου 2008, άρχισαν να γίνονται για μας (χωρίς εμάς) ανυπόγραφα αφιερώματα στην εφημερίδα Ποντίκι, συζητήσεις σε ραδιοφωνικές εκπομπές και αναφορές σε κύκλους της Βουλής. Λέχθηκαν από ραδιόφωνο, τύπο και τηλεόραση άπειρες ανακρίβειες. Θα θίξουμε μόνο τις πιο επονείδιστες:

• Η χρηματοδότηση που πήραμε ήταν παράνομη αφού η USAID είναι παράνομη οργάνωση. Η απάντηση δόθηκε ήδη στον τύπο, αλλά επαναλαμβάνουμε ότι η USAID χρηματοδοτεί αναπτυξιακά έργα και προγράμματα στην Κύπρο από το 1974, με τη συγκατάθεση της επίσημης κυβέρνησης. Οι ανακοινώσεις για τις χρηματοδοτήσεις της UNDP/USAID γίνονται δημόσια στον τύπο και δεν αποτελούν σκευωρία. Η επίσημη τελική έγκριση προήλθε από το Γραφείο Προγραμματισμού τον Μάιο 2007, επί διακυβέρνησης Τάσσου Παπαδόπουλου.
• Ξεγελάσαμε το Υπουργείο Παιδείας για να παρουσιαστεί η παράσταση στα σχολεία. Σε γραπτή επικοινωνία με το Υπουργείο Παιδείας (επιστολή με ημερομηνία 8 Σεπτεμβρίου, 2008) αιτηθήκαμε άδειας να παρουσιάσουμε την παράσταση στα σχολεία. Λάβαμε απαντητική επιστολή (2 Οκτωβρίου, 2008) παραπέμποντας μας στα ίδια τα σχολεία. Οι σχολικές παραστάσεις και συζητήσεις που προγραμματίστηκαν μετά την δική μας επικοινωνία με τα σχολεία κύλησαν ομαλά, με μοναδική εξαίρεση την αντίδραση καθηγήτριας στο Ριζοκάρπασο, όπου μπροστά στα έκπληκτα μάτια των μαθητών, μας κατηγόρησε για ανθελληνισμό και ισοπέδωση των ιδεωδών του έθνους.
• Το έργο διαστρεβλώνει ιστορικά γεγονότα. Το έργο δεν αναφέρεται σε κανένα ιστορικό γεγονός.
• Αναφέρθηκε από τη Διευθύντρια Μέσης του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού ότι το έργο δεν είναι κατάλληλο για τους μαθητές αφού υπάρχουν μέσα εκφράσεις όπως «χέστηκα για την ιστορία». Στο κείμενο δεν υπάρχει τέτοια πρόταση. Το κείμενο της παράστασης βρίσκεται σε πολλά γραφεία στο Υπουργείο, μπορεί να το προμηθευθεί και να το διαβάσει.
  Σε μια κοινωνία και ένα εκπαιδευτικό σύστημα που μαστίζεται από τη βία, το ρατσισμό, τις εξαρτήσεις και το δογματισμό είναι στενάχωρο που ορισμένα μέλη του κοινοβουλίου και του τύπου ασχολούνται με τέτοιο πάθος με μια θεατρική παράσταση. Γιατί έχουμε πλήρη επίγνωση ότι ο σάλος που δημιουργήθηκε δεν έχει σχέση με το Rooftop Theatre Group, ούτε βέβαια με το έργο, αλλά με την περίφημη περιρρέουσα ατμόσφαιρα: κονδύλια για την Παιδεία, βιβλία ιστορίας, εκπαιδευτικοί στόχοι της χρονιάς, εγκύκλιοι Υπουργού Παιδείας και τα λοιπά.
  Εν κατακλείδι: το κύριο σχόλιο των εκατοντάδων ατόμων που ΕΙΔΑΝ την παράσταση ήταν ότι δεν επιχειρούσε να είναι διδακτική αλλά να εγείρει ερωτήματα με οικουμενική αξία που τροφοδοτούν την εκπαιδευτική διαδικασία ενός έφηβου αλλά και λειτουργούν ως αφύπνιση για τους ενήλικες. Το κείμενο της παράστασης βρίσκεται στην ιστοσελίδα http://www.rooftoptheatregroup.org/.

Rooftop Theatre Group

Το όραμά μας για την Παιδεία μας

08/02/2009
“Σημερινή”

ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ*

To όραμα που οδηγεί την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της παιδείας μας κατευθύνεται προς τις πιο κάτω μεγάλες αξίες: Σεβασμός στην αξία του Ανθρώπου ανεξάρτητα από την καταγωγή του, το χρώμα του, τη χώρα προέλευσής του, τις πολιτικές του πεποιθήσεις, τις παραδόσεις και τις συνήθειές του, ή το είδος της εργασίας του. Διατήρηση ενός σταθερού συστήματος αναφοράς που προκύπτει από τη δική μας παράδοση, τη δική μας ιστορία και το δικό μας πολιτισμό. Η ελληνική αγάπη για την ελευθερία και η περηφάνια που προκύπτει από τους αγώνες των Ελλήνων γι’ αυτήν είναι υπέρτατα αγαθά που η παιδεία μας πρέπει να καλλιεργεί. Το «εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί πάτρης» πρέπει πάντα να οδηγεί τους νέους μας. Επίσης, όμως, η αναζήτηση της χαράς της ζωής αλλά και ο έλεγχος μέσα από την Απολλώνια στάση που μας έρχονται από την Ελληνική διονυσιακή παράδοση είναι οι βασικοί άξονες αυτού του συστήματος αναφοράς. Αυτό το σύστημα καθορίζει τη δική μας ιδιοπροσωπεία και τη δική μας ιδιομορφία στον κόσμο. Αυτό το σύστημα βρίσκεται σε δημιουργικό διάλογο με όλους τους πολιτισμούς της Ευρώπης και του κόσμου. Τα παιδιά μας πρέπει να μπορούν να συνομιλούν με τον Πλάτωνα, το Σωκράτη, τον Αριστοτέλη για τα παντοτινά ερωτήματα της φύσης του κόσμου και της σχέσης του ανθρώπου με αυτόν. Με τον Ηρόδοτο και το Θουκυδίδη για την κατανόηση των δυνάμεων που ωθούν τους ανθρώπους να μεγαλουργούν αλλά και να συγκρούονται συχνά, ξεχνώντας την ανθρώπινή τους πλευρά. Πρέπει, επίσης, τα παιδιά μας να κατανοούν γιατί ο Όμηρος έβαλε στο στόμα του Έκτορα το «εις οιωνός αμύνεσθαι περί πάτρης» και όχι στο στόμα του Αχιλλέα. Γιατί δείχνει ότι ο Ελληνικός πολιτισμός από εκείνα τα χρόνια έχει συλλάβει ότι δεν υπάρχουν υποδεέστερες πατρίδες. Μόνο έτσι θα μπορούσε ο Ισοκράτης να πει πολύ αργότερα «Έλληνες οι της Ελληνικής παιδείας μετέχοντες». Πρέπει, όμως, να μπορούν να συνομιλούν με τους γίγαντες του Ευρωπαϊκού πνεύματος, όπως το Δάντη, τον Γκαίτε, τον Καντ, τον Καρτέσιο, τον Σαίξπηρ, που αναδιατυπώνουν και επεκτείνουν τους κλασικούς δείχνοντας πως δεν υπάρχει τέλος στην αναζήτηση της κατανόησης και πως η κάθε εποχή κτίζει στην προηγούμενη, μεταφέροντας μεγάλες ανθρώπινες αξίες αλλά και δίνοντας νέες απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα. Πρέπει, επομένως, να μπορούν να νιώσουν τον Γαλιλαίο που είναι αποφασισμένος να ακολουθήσει τη λογική της ανακάλυψης ως το τέλος, ανεξάρτητα από τις συνέπειές της. Πρέπει, επίσης, να μπορούν να συνομιλήσουν με τους νεότερους γίγαντες του ανθρώπινου πνεύματος που έθεσαν τις βάσεις του πολιτισμού που ζούμε σήμερα: Τον Μαρξ, τον Κέινς και τον Βέμπερ, που μας εξηγούν γιατί οι άνθρωποι παράγουν αγαθά και χρήμα, ότι ο ανθρώπινος μόχθος μπορεί να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης. Τον Νεύτωνα και τον Αϊνστάιν, που μας εξηγούν τη δομή και τη λειτουργία του φυσικού κόσμου, το Δαρβίνο που μας εξηγεί τα μυστικά της ζωής, και τον Φρόιντ που μας εξηγεί τα μυστικά της ανθρώπινης ψυχής. Κατανόηση του διεθνούς περιβάλλοντος στο οποίο θα ζήσουν οι νέοι μας και κατοχή όλων των ικανοτήτων, των γνώσεων και των δεξιοτήτων που χρειάζονται για να ζήσουν σε αυτό, να δημιουργούν και να διακρίνονται. Πρέπει επομένως να γνωρίζουν την Ευρώπη τόσο ως πολιτικό πλαίσιο που παράγει πολιτική και διαμορφώνει την καθημερινότητα όσο και ως χώρο ποικιλίας μέσα στον οποίο ζούμε και κινούμαστε. Κατανόηση της κοινωνίας της γνώσης. Η εξ αποκαλύψεως αλήθεια δεν είναι πια αποδεχτή ως σύστημα ερμηνείας του κόσμου. Η επιστήμη είναι σήμερα η κύρια πηγή αλήθειας αλλά, πολύ περισσότερο, η κύρια μέθοδος ελέγχου της αλήθειας. Μαζί με την αυξανόμενη επικράτηση της επιστήμης ήρθε η αυξανόμενη χρήση περίπλοκων τεχνολογιών σε καθημερινή βάση. Επιπλέον όλα αλλάζουν γρήγορα: γνώσεις, μέθοδοι, αντικείμενα και όργανα. Γι' αυτό ο σημερινός αλφαβητισμός δεν είναι απλώς η ανάγνωση, η γραφή και η στοιχειώδης αριθμητική. Είναι η από πολύ νωρίς κατανόηση και σύνθεση εννοιών που αφορούν τη ζωή μας, η δυνατότητα να τις βρίσκεις, να τις αξιολογείς, να αποφασίζεις σε σχέση ή με αναφορά σε αυτές, και να ενεργείς. Αυτοπραγμάτωση έναντι των κοινωνικών αναγκών. Δηλαδή επίτευξη κριτικής στάσης απέναντι σε όλους και σε όλα και ικανότητες αυτοαξιολόγησης και αυτορρύθμισης, ώστε το άτομο να παίρνει την κάθε στιγμή τις σωστές αποφάσεις για τη ζωή του, με βάση τις ικανότητες και τα ταλέντα του αλλά και τις κοινωνικές συνθήκες και ανάγκες. Με άλλα λόγια πρέπει να ετοιμάζουμε πολίτες που είναι δημιουργικοί, κριτικοί, στοχαστικοί, ικανοί να σκέφτονται θεωρητικά και να μπορούν να μετατρέπουν τη θεωρία σε πράξη, να αναλύουν και να σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα, να επινοούν έννοιες, θεωρίες και λύσεις. Να μπορούν να εργάζονται ομαδικά σαν ένας χωρίς να χάνουν την αίσθηση της ξεχωριστής παρουσίας του καθενός. Επίσης, να έχουν τη δυνατότητα να μετατρέπουν, καθώς θα περνούν τα χρόνια, τη γνώση τους σε σοφία που μπορεί να γεφυρώνει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον για το κοινό καλό και θα επιτρέπει τη λύση των διαφορών με τρόπο εποικοδομητικό για όλους. Για να πραγματωθούν αυτές οι αξίες, πρέπει να συνυπάρχουν με τις ποιότητες του πολίτη της σύγχρονης ανοιχτής δημοκρατίας. Έτσι θέλουμε πολίτες που χαρακτηρίζονται από δημοκρατικότητα, αγωνιστικότητα, παρρησία και κοινωνική υπευθυνότητα και εμφορούνται από τις αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης που μας έρχονται από τη χριστιανική διδασκαλία. Θέλουμε, λοιπόν, παιδεία που θα εμπνέει τη νεολαία μας για να αποβάλει την οργή της και να διακριθεί στον κόσμο δίνοντας μέλλον στον εαυτό της και στην πατρίδα μας.

*Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού

«Ήταν όλοι τους παιδιά μου!»

8/2/2009

«Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (έκδοση Κύπρου)

Της Κωνσταντίνας Ζάνου

Όλοι, νομίζω, λίγο-πολύ αντιλαμβανόμαστε πως η ομολογία Αττίλα Ολγάτς άνοιξε και το δικό μας Κουτί της Πανδώρας. Δεν είναι η πρώτη φορά βέβαια που ομολογούνται δημόσια τα εγκλήματα της Κύπρου. Είναι όμως η πρώτη φορά που έχουμε διαφορετικά αυτιά για να τα ακούσουμε. Οι δημόσιες συζητήσεις που ανοίχτηκαν με αφορμή το γεγονός αυτό δεν εστιάζονται πλέον αποκλειστικά στα εγκλήματα του τουρκικού στρατού στην Κύπρο, αλλά θέτουν επί τάπητος, στο σύνολό τους, ΟΛΑ τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σ’ αυτό το νησί τον τελευταίο μισό αιώνα, ανεξαρτήτως αν έγιναν από Τούρκους ή Έλληνες, Ελληνοκύπριους ή Τουρκοκύπριους, από οργανωμένους κρατικούς στρατούς ή από άτακτες εξτρεμιστικές ομάδες. Υπάρχει μια νέα γενιά ανθρώπων (και μαζί της όσοι φωτισμένοι της παλαιότερης γενιάς) που έχει το θάρρος πια να ονομάζει τα εγκλήματα εγκλήματα και να τα καταδικάζει στο σύνολό τους, που έχει την περιέργεια να μάθει την αλήθεια, που δεν φοβάται ν’ ανοίξει επιτέλους το για χρόνια επτασφράγιστο δικό μας Κουτί της Πανδώρας, ν’ αναμετρηθεί με το επικίνδυνο περιεχόμενό του και ν’ απελευθερώσει έτσι, μια και καλή, την ελπίδα που κρύβεται μέσα του.
Ένας παραλληλισμός ανάμεσα σ’ αυτά που βιώνουμε με τα όσα διαδραματίζονται στο έργο του Άρθουρ Μίλλερ «Ήταν όλοι τους παιδιά μου» (που παίζεται αυτή την εποχή στην Κύπρο) είναι πιστεύω ιδιαίτερα διαφωτιστικός. Στο έργο, ο Τζο Κέλλερ, ένας αυτοδημιούργητος εργοστασιάρχης, παράγει, κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, εξαρτήματα πολεμικών αεροπλάνων και τα πουλάει στην Αμερικανική Αεροπορία. Όταν μια παρτίδα από τα εξαρτήματα αυτά βγαίνουν ελαττωματικά, δεν διστάζει να τα πουλήσει εν συνειδήσει του στην Αεροπορία, προκαλώντας έτσι τη συντριβή 21 πολεμικών αεροπλάνων και το θάνατο άλλων τόσων αεροπόρων. Στη δίκη που ακολουθεί ο Τζο κατορθώνει με ένα ψέμα να αθωωθεί, αποδίδοντας αποκλειστικά την ευθύνη στο συνέταιρό του, που καταδικάζεται έτσι σε χρόνια φυλάκιση. Στο μεταξύ ο πόλεμος τελειώνει και ο Τζο περιμένει τους δυο γιους του να γυρίσουν από το μέτωπο. Ενώ όμως ο ένας γυρνά πίσω σώος, ο άλλος καταγράφεται στη λίστα των αγνοουμένων. Διατηρώντας επτασφράγιστο το μυστικό του, ο Τζο συνεχίζει εντούτοις να καμώνεται τον αθώο, να μεγαλώνει την εταιρία του και ν’ αποτελεί πρότυπο καλού οικογενειάρχη και πατριώτη για τον μικρότερο και επιβιώσαντα γιο του. Η τραγωδία αρχίζει απ’ τη στιγμή που μια σειρά συγκυριών αναγκάζει αυτόν τον τελευταίο, τον Κρις, να ξυπνήσει από τον συνειδησιακό του λήθαργο και να πάρει τη ζωή στα χέρια του. Ο έρωτάς του με την πρώην αρραβωνιαστικιά του χαμένου αδελφού του και κόρη του καταδικασμένου συνεταίρου του Τζο, τον σπρώχνει να ερευνήσει και τελικά να ανακαλύψει όλη την αλήθεια για τον πατέρα του. Αντιμέτωπος με την απογοήτευση και την κριτική του Κρις, ο πατέρας προσπαθεί αρχικά να δικαιολογηθεί, για να συντριβεί όμως αμέσως μετά, υπό το βάρος της αποκάλυψης ότι ο άλλος γιος του που αγνοείται, στην πραγματικότητα αυτοκτόνησε από ντροπή για τα κατορθώματα του πατέρα του. Τα λόγια του Κρις στους γονείς του, όταν αυτοί, προς το τέλος του έργου, συντετριμμένοι διερωτώνται τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν, είναι συγκλονιστικά: «Να γίνετε καλύτεροι! Να καταλάβετε πως ένας ολόκληρος κόσμος ζει και κινείται έξω από την αυλή σας και πως είστε υπεύθυνοι γι αυτόν. Αν δεν το καταλάβετε, σημαίνει πως ο γιος σας σκοτώθηκε άσκοπα. Γιατί αυτοκτόνησε ακριβώς για να σας δώσει ένα μάθημα!». Η κάθαρση πράγματι επέρχεται μόνο όταν ο Τζο αντιλαμβάνεται τη βαθιά σχέση που συνδέει τους (φαινομενικά άσχετους) θανάτους των 21 αεροπόρων με το θάνατο του γιου του, όταν αντιλαμβάνεται δηλαδή την ΣΥΝΟΛΙΚΗ ευθύνη που τον βαραίνει. Εκστομίζοντας ένα συνταρακτικό «ΉΤΑΝ ΟΛΟΙ ΤΟΥΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΟΥ!», αποφασίζει να αποσυρθεί από τη ζωή. Και πιστεύω πως μόνο έτσι ξανακερδίζει την εκτίμηση και την πραγματική αγάπη του γιου του.
Το έργο του Μίλλερ μου γεννάει αναπόφευκτα το ερώτημα: Πότε θα ακούσουμε κι εμείς τους δικούς μας πατεράδες να λένε, με την ίδια ειλικρίνεια και μεγαλείο ψυχής, «ΉΤΑΝ ΟΛΟΙ ΤΟΥΣ ΠΑΙΔΙΑ ΜΟΥ!»; Πότε θα μας δώσουν την ευκαιρία να μάθουμε την αλήθεια, να τους κρίνουμε, να τους κατανοήσουμε και στα λάθη τους και, εν τέλει, να τους αγαπήσουμε και να τους εκτιμήσουμε πραγματικά;
i Η κ. Κωνσταντίνα Ζάνου είναι διδάκτωρ ιστορίας του Πανεπιστημίου της Πίζας και του Ευρωπαϊκού Διδακτορικού Κοινωνικής Ιστορίας της Ευρώπης και της Μεσογείου.

Περί της Αγγλικής Σχολής

8/2/2009

"Πολίτης"

Νικόλα Δευτερά

Είναι κάτι μέρες τώρα που παρακολουθώ την συζήτηση στον Τύπο για την Αγγλική Σχολή. Σκοπός μου ήταν η εξακρίβωση των λόγων εκείνων που ωθούν τη συγκεκριμένη ομάδα καθηγητών και γονέων εναντίον της αρχής της σχολής και του επίσημου συνδέσμου γονέων. Έχοντας λοιπόν διαβάσει μερικά από τα επιχειρήματά τους, θα ήθελα να συγκεντρωθώ σε δύο συγκεκριμένα τα οποία θεωρώ κύρια. Το πρώτο αναφέρεται στην πολιτική ως κάτι από το οποίο το σχολείο πρέπει να μείνει μακριά. Το δεύτερο αφορά το χαρακτήρα του σχολείου. Βάσει λοιπόν της σχετικής νομοθεσίας η οποία ορίζει ότι <<ο χαρακτήρας της σχολής θα είναι χριστιανικός αλλά μη δογματικός>>, η εν λόγω ομάδα θεωρεί ότι το σχολείο πρέπει να παραμείνει όπως ο νόμος προβλέπει. Ως αρχή ας μηρυκάσουμε λίγο το πρώτο επιχείρημα σχετικά με την πολιτική. Λένε λοιπόν ότι το σχολείο πρέπει να απέχει από την πολιτική. Την ίδια ώρα αναφέρονται στην ελευθερία του λόγου ως ένα από τα χαρακτηριστικά της σχολής. Η ελευθερία του λόγου θεσπίστηκε όμως από μια πολιτική πράξη και αποτελεί μια από τις πλέον ισχυρότερες πολιτικές ελευθερίες. Αυτή η ελευθερία είναι και συναφής με τη φιλελεύθερη εκείνη νοοτροπία, την οποία υποστηρίζει η εν λόγω ομάδα. Η φιλελεύθερη νοοτροπία όμως είναι απορρέουσα της φιλελεύθερης πολιτικής στάσης. Η φιλελεύθερη πολιτική στάση αντιτάσσεται φερ' ειπείν του ρατσισμού. Συνεπώς, λαμβανομένου υπόψη ότι στο προαναφερθέν σχολείο γίνεται διδασκαλία, ένας ρατσιστής δάσκαλος δεν θα επιτρεπόταν να διδάσκει σε αυτή έστω και εάν ο/η ίδιος/α επικαλεσθεί την ελευθερία του λόγου για να υπερασπίσει την θέση του/ης. (Παρεμπιπτόντως πώς μπορεί κάποιος/α να ονομάσει αυτή τη στάση αν όχι δογματική - δογματικά φιλελεύθερη;) Τι συμπεράνουμε όμως από το προαναφερθέν ανταποκριτικό νομίζω τουλάχιστον για την εν λόγω σχολή επιχείρημα; Ότι το σχολείο αναγνωρίζει την ιδιάζουσα λειτουργία του δασκάλου. Ότι δηλαδή ο δάσκαλος μαθαίνει στα παιδιά τις προαναφερθείσες αξίες. Ο πολυπολιτισμός, η ελευθερία του λόγου, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και πολλές άλλες αξίες που άπτονται της φιλελεύθερης στάσης - αυτές οι αξίες που η εν λόγω ομάδα επικαλείται ως χαρακτηριστικά της εν λόγω σχολής, πρέπει να διδαχθούν στους μαθητές έτσι; Πρέπει να διδαχτούν εν αντιθέσει φερ' ειπείν της μη αποδοχής της πολυπολιτισμικότητας, κοινώς ρατσισμού και εθνικισμού και του μη σεβασμού στον άλλο. Τι είναι ένα πολιτικό εγχείρημα, αν αυτό της διδασκαλίας δεν είναι; Πώς μπορεί κάποιος να μάθει τα παιδιά τι εστί ελευθερία ή σεβασμός στον άλλο χωρίς να κάνει πολιτική; Πώς μπορεί ο δάσκαλος να εξηγήσει όρους όπως φυλή, διάκριση, έθνος, κατοχή χωρίς να εμπλακεί σε πολιτική θεωρία; Πάμε τώρα στο δεύτερο επιχείρημά τους. Η νομοθεσία ορίζει το σχολείο χριστιανικό, αλλά όχι δογματικό. Χωρίς να είμαι ιδιαίτερα ειδήμων σχετικά με το διαχωρισμό των δύο εννοιών, θα έλεγα ότι αυτό εννοεί τις αρχές εκείνες του χριστιανισμού όπως αυτή του <<αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν>> και όχι την θρησκεία καθ' αυτή. Αλλιώς φαντάζομαι αν το σχολείο ήταν χριστιανικό με αυτή την έννοια, θα έπρεπε να γίνεται καθολική διδαχή της χριστιανικής θρησκείας, γεγονός το οποίο θα αντέβαινε με τη φιλελεύθερη νοοτροπία. Παράλληλα, εφόσον ο χριστιανισμός, το Ισλάμ κοκ δύναται να αντιβαίνουν με τον φιλελευθερισμό - ιδίως το γεγονός ότι οι μαθητές προσηλυτίζονται σε αυτές - γιατί οι ομάδα αυτή επιμένει να θέλει το μάθημα των θρησκευτικών; Χωρίς τα προαναφερθέντα επιχειρήματα να είναι καταλυτικά αυτό που υποδεικνύουν είναι το εξής: Να εξασκούμε κριτική σκέψη, καθώς γράφουμε και λαμβάνουμε θέσεις.

Κύπρος Ελλήνων Χριστιανών

8/2/2009

"Πολίτης"

Διονύση Διονυσίου

Η αρχαία Ελλάδα και αργότερα ο χριστιανισμός και το Βυζάντιο μας παρέδωσαν γίγαντες του πνεύματος, τους οποίους ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου προφανώς αγνοεί. Εάν τους γνώριζε είμαστε σίγουροι ότι δεν θα χρησιμοποιούσε τόσο στενάχωρα και μικρόψυχα τον όρο ελληνοχριστιανική παιδεία για να κατακεραυνώσει έναν πρώην καθηγητή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και νυν υπουργό Παιδείας της Κύπρου επειδή διαφωνεί μαζί του. Κυρίως όμως δεν θα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για την ελληνοχριστιανική παιδεία της χώρας με αστήριχτες πληροφορίες που του πασάρουν, για σταυρουδάκια στο English School για κατάργηση των Θρησκευτικών και για παρασυναγωγές καθηγητών με στόχο να παραχαράξουν την ιστορία.Ποιος άραγε μπορεί να υποστηρίξει ότι η ελληνοχριστιανική παιδεία (όπως και όλες οι κουλτούρες και θρησκείες) δεν διαθέτει τεράστιο πλούτο για να μορφωθούν οι νέοι μας στα σωστά πρότυπα: Αυτό που ο Μακαριότατος αποκρύβει εντέχνως πίσω από τις σκαιές και αψυχολόγητες του επιθέσεις είναι ακριβώς η διαφωνία του για το ποια είναι αυτά τα "σωστά πρότυπα".

* Μήπως πρότυπα για τον Μακαριότατο είναι οι νέοι της ΕΦΕΝ τους οποίους φιλοξενεί σε οικήματα της Αρχιεπισκοπής οι οποίοι εισέβαλαν στο English School και ξυλοκόπησαν Τ/Κ μαθητές;

* Μήπως πρότυπα για τον Μακαριότατο είναι οι νεαροί χούλιγκανς με τους αγκυλωτούς σταυρούς στους ώμους, οι οποίοι πρόσφατα έξω από το ΑΠΟΕΛ επιτέθηκαν σε αυτοκίνητα και οικογένειες Τ/Κ τρομοκρατώντας τους;

* Μήπως πρότυπα είναι οι νεαροί που ξυλοκοπούν αλλοδαπούς στην παλιά Λευκωσία γιατί θεωρούν ότι οι μετανάστες μολύνουν την ελληνικότητά τους και τη θρησκεία τους; Για όλα αυτά τα χαμένα και πληγωμένα από το φανατισμό και το ρατσισμό παιδιά, ο Μακαριότατος δεν άρθρωσε ούτε λέξη. Δεν απηύθυνε ούτε μία πατρική νουθεσία. Εκτός βέβαια κι αν συμφωνεί ότι τέτοιου είδους ακρότητες αποτελούν έκφραση πατριωτικού και αντιστασιακού πνεύματος. Απεναντίας βρίσκει πάντα χρόνο (δυστυχώς εκτός τόπου και χρόνου) να διατυπώνει βαρύτατες κατηγορίες εναντίον ανθρώπων που πραγματικά γνοιάζονται για την παιδεία, που προωθούν μέσα από αυτήν την ειρήνη και τη συμφιλίωση. Προφανώς αγνοεί το ολιγόστιχο "Από Βλακεία" του νομπελίστα Γιώργου Σεφέρη: "Ελλάς· πυρ! Ελλήνων· πυρ! Χριστιανών· πυρ! Τρεις λέξεις νεκρές. Γιατί τις σκοτώσατε";

Χριστιανός;

Υποστηρίζω ότι με τον τρόπο που συμπεριφέρεται ο Μακαριότατος δεν έχει καμία σχέση, ούτε με τον ελληνισμό - και το πιο τραγικό γι΄ αυτόν - ούτε με τον χριστιανισμό. Η ταυτότητα της ελληνικότητας σήμερα έχει εξόχως διευκρινισθεί από τον 4ο αιώνα π.Χ. όταν ο Σωκράτης μας εξήγησε ότι το να είναι κανείς Έλληνας δεν είναι θέμα καταγωγής, αλλά αγωγής. Ο Νίκος Δήμου, διερωτώμενος, γίνεται επ' αυτού πολύ πιο παραστατικός: "Ο Νιγηριανός τρίτης γενιάς, που αύριο μπορεί να γίνει καλός Έλληνας ποιητής, θα αντλεί άραγε την αξία του από τον Πίνδαρο";

Ο Έλληνας σήμερα, εάν θέλει να είναι Έλληνας, δεν μπορεί να ανήκει σε μια φαντασιακή κοινότητα που δημιουργήθηκε πριν 2-3 αιώνες, δεν κολλά σε ένα γαλανόλευκο πανί ηλικίας 200 χρόνων, δεν ψάλλει μονότονα έναν εθνικό ύμνο που εξιστορεί πώς σφάξαμε σε μια συγκεκριμένη καμπή της ιστορίας μας τους εχθρούς, δεν δηλώνει εθνικά υπερήφανος επειδή 11 αγράμματοι κλοτσούν μια μπάλα και κερδίζουν άλλους 11 αγράμματους σε κάποιο αγώνα. Έλληνας σήμερα είναι ο εραστής της Δημοκρατίας, της ισότητας, της δικαιοσύνης και των νόμων που οικειοθελώς αποδέχεται. Είναι ο πολίτης του κόσμου ο οποίος πέρα και πάνω από μικρότητες, οικονομικά συμφέροντα και ιδεοληψίες αγαπά τον πλησίον και τους συνανθρώπους του "ως σ΄ εαυτόν". Είναι αυτός που ακολουθεί την προτροπή προς Γαλάτας του ελληνόφωνου εβραίου γίγαντα της σκέψης του Παύλου εκ Ταρσού: "ουκ ένι Ιουδαίος, ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ· πάντες γαρ υμείς εις εστέ εν Χριστώ Ιησού" η οποία διατυπώθηκε 1700 περίπου χρόνια πριν τη Γαλλική Επανάσταση. Θα είχε πρόβλημα ο Παύλος αντί "ουκ ένι Ιουδαίος" να έγραφε σήμερα "ουκ ένι Τούρκος"; Βεβαίως αυτό που δεν θα άλλαζε σε τίποτε θα ήταν η τιμωρία του. Τον σταύρωσαν γι΄ αυτό οι Ρωμαίοι ανάποδα. Ανάποδα θα τον σταύρωνε και σήμερα η Ιερά Σύνοδος της Κύπρου με μειοψηφούντα τον Μητροπολίτη Μόρφου Νεόφυτο.

Κατοχή

Βεβαίως κάποιοι ορθά θα υποστηρίξουν ότι στην Κύπρο υπάρχει κατοχή. Ότι η κατάσταση που επικρατεί μας υποχρεώνει να βρισκόμαστε συνεχώς σε άμυνα. Κάπου εδώ είναι που πρέπει να παρεισφρήσει και η ιστορία. Ρόλος δε της ιστορίας είναι να λέει πρώτα και κύρια σε μας μεγάλες και πολλές φορές πικρές αλήθειες θέτοντας αναγκαία ερωτηματικά που πρέπει να απαντήσουμε:* Έχουμε, και ποιες είναι οι ευθύνες μας για την κατοχή;

* Μήπως οι Τούρκοι ήρθαν στην Κύπρο το 1974 χωρίς κανένα λόγο και αιτία;

* Εάν έχουμε κάνει λάθη στην ιστορική μας διαδρομή ποια είναι αυτά; Εάν συνδιαλεχθούμε τίμια με την ιστορία μας τότε σίγουρα ο διάλογος με τους τρίτους θα είναι πολύ πιο καρποφόρος. Είναι αντιχριστιανικό άραγε να αναγνωρίζει κάποιος τα λάθη του; Μήπως δεν είναι σωστό και απόλυτα χριστιανικό ότι αυτός που απολογείται πρώτος μετά από ένα καβγά, έχει το πάνω χέρι και το ηθικό κύρος να καθορίσει στη συνέχεια την ποιότητα μιας νέας σχέσης; Αντί αυτού μείναμε κολλημένοι σε στερεότυπα κούφια συνθήματα και ιδέες κενές περιεχομένου τις οποίες κακομεταχειρίζονται κάποιοι ανεγκέφαλοι: Προσφυέστατα έχει λεχθεί, ότι "δεν υπάρχει μεγαλύτερη δυστυχία από την συνάντηση ενός ηλίθιου με μιαν ιδέα" την οποία ως ηλίθιος δεν μπορεί να κατανοήσει!