Γλώσσα και πολιτική: γλωσσικές εκδοχές και εξουσία στην Κύπρο. Δημόσια Συζήτηση

Η γλώσσα εργαλείο καταπίεσης και χειραγώγησης;

Ποιοι περιφρονούν τα κυπριακά στην ε/κ και στην τ/κ κοινότητα;

Να διδάσκονται τα κυπριακά;

Γιατί απαγορευόταν η χρήση της κυπριακής στην τάξη μέχρι πρόσφατα;

Γιατί απαγορεύτηκε η χρήση της τ/κ ποικιλίας στην τουρκοκυπριακή βουλή;

Να γράφονται ή όχι τα κυπριακά;

Οι κυπριακές και οι “επίσημες” γλωσσικές ποικιλίες στη δημόσια σφαίρα

...............................................................................................

γλώσσα και πολιτική

γλωσσικές εκδοχές και εξουσία στην Κύπρο

 

　Εισηγήσεις:

Mustafa Gӧkҫeoğlu, Εκπαιδευτικός - Ερευνητής

Φοίβος Παναγιωτίδης, Γλωσσολόγος - Επίκουρος Καθηγητής

Πανεπιστήμιο Κύπρου

Ελλάδα Ευαγγέλου, Δραματουργός -Ερευνήτρια

Πότε:

Τετάρτη, 13 Ιουνίου 2012, 19.00 -21.00             

Πού: Αίθουσα «Ειρήνης» (τέλος της οδού Λήδρας)

Γλώσσα: ελληνική και τουρκική (με απευθείας μετάφραση)

　

Συνδιοργανώνουν:Πλατφόρμα Ε/κ και Τ/κ Εκπαιδευτικών “Ενωμένη Κύπρος”

KTöS

KTOEöS

Friedrich – Ebert Stiftung

　

Dil baskı ve manipülasyon bir aracı mı?

Kıbrıs Türkçesi’ni Rum ve Türk toplumlarından kimler küçümsüyor?

Kıbrıs Türkçesi’ni öğretilmeli mi?

Neden sınıfta Rumca kullanımı son zamanlara kadar yasaklıydı?

Neden Kıbrıs Türk dil çeşitliliği parlamentoda yasaklandı?

Kıbrısça yazılmalı mı?

Kıbrıs ve “resmi” dil çeşitlilikleri kamusal alanda da kullanılmalı mı?

Dil ve siyaset

Dil çeşitleri ve otorite

Konuşmacılar:

Mustafa Gӧkҫeoğlu-Öğretmen, Araştırmacı

Fivos Panayiotidis-Kıbrıs Üniversitesi öğretmeni

Elada Evagelou-Oyun yazarı, Araştırmacı

Tarih: 13 Haziran 2012, Çarşamba, 19:00 21:00      

Yer: Barış Odası (Ledras/ Lokmacı sokağının sonu)

Dil: Yunanca ve Turkçe (doğrudan çeviri)

Organize ederler:

Birleşik Kıbrıs Kıbrıslı Rum ve Kıbrıslı Türk Öğrtemenler Platformu KTöS

KTOEöS

Friedrich – Ebert Stiftung

ΓΙα την κυπριακή γλωσσική ποικιλία

Ο πανικός που προκάλεσαν τα νέα αναλυτικά προγράμματα του μαθήματος της γλώσσας, συνεχίζεται. . Αναδημοσιεύουμε εδώ το εύστοχο άρθρο της συναδέλφου Ρένας Χόπλαρου.

Ο “πατριωτισμός της περισπωμένης” ξαναχτυπά!
της Ρένας Χόπλαρου


Οι κοινωνιογλωσσολόγοι αναγνωρίζουν πολλές παραλλαγές της εθνικής γλώσσας, πολλά διαφορετικά πλαίσια επικοινωνίας και δεν ταξινομούν τις γλώσσες σε ανώτερες και κατώτερες, σε «σωστά» και «λάθος» ελληνικά. Τη βδομάδα που μας πέρασε, είδαμε και ακούσαμε οργισμένους «σωτήρες» να θέλουν να «σώσουν» την ελληνική γλώσσα από τα χέρια των πανεπιστημιακών. Τους κατηγόρησαν πως βάλθηκαν «να εξαφανίσουν το έθνος». Δεν είναι η πρώτη φορά που η «σωτηρία του έθνους» γίνεται σημαία.


Το πιο ακραίο παράδειγμα, το παραθέτει η Άννα Φραγκουδάκη. Συνέβη την εποχή της κατοχής και αφορά τη σωτηρία «του έθνους» από τον Ιωάννη Κακριδή. «Επειδή ο Κακριδής διδάσκει στη δημοτική και γράφει σε μονοτονικό, τα μέλη της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών και της Πρυτανείας θα εισηγηθούν στον υπουργό Παιδείας (των δωσιλόγων) την απόλυσή του. «Το ζήτημα είναι εθνικόν», γράφουν τα πρακτικά των συνεδρίων, «την πατρίδα βλάπτομεν σφόδρα, όταν υποσείωμεν τα θεμέλια είτε της θρησκείας είτε της γλώσσης», δεν έχει ξαναγίνει «τόσον λυπηρόν και παράτολμον γεγονός διά [την Σχολήν] και το Ελληνικόν Έθνος ολόκληρον». Είναι «εθνικόν έγκλημα». Αυτά λέγονται χειμώνα του 1941-42. Δηλαδή, όταν στην Ακρόπολη κυματίζει ο αγκυλωτός σταυρός, περίπολοι των ναζί περιδιαβαίνουν τους δρόμους της Αθήνας και καρότσια μαζεύουν κάθε πρωί τα πτώματα της πείνας. Μάχονται οι «σωτήρες», μέσα σε ΑΥΤΕΣ τις συνθήκες, να σώσουν «το έθνος» από τον Κακριδή που προδίδει την περισπωμένη...» (εφημερίδα «Τα Νέα», 19 Μαϊου 2007).

Ενδιαφέρει άραγε κανέναν, από τον Υπουργό Παιδείας μέχρι τον τελευταίο συνδικαλιστή που θέλει να «προστατεύσει» την ελληνικότητα της παιδείας μας, να κατανοήσει γιατί τα παιδιά μας βουβαίνουν μες στην τάξη και είναι λαλίστατα το διάλειμμα; Αναγνωρίζει κανείς το γεγονός ότι παιδιά που μένουν στα χωριά ακόμη χρησιμοποιούν κυπριακές λέξεις όπως το «ασκοπώ» και το «θκιακλίζω» που τα παιδιά του Δ’ Δημοτικού Αγλαντζιάς ή της Έγκωμης δεν έχουν ακούσει ποτέ τους; Νοιάζεται κανείς αν οι περισσότεροι που τελειώνουν το σχολείο, κυριολεκτικά μισούν τη λογοτεχνία και δεν ξαναπιάνουν κανένα κλασικό βιβλίο στα χέρια τους; Ότι δεν αγοράζουν καν εφημερίδα; Ή ακόμη κι αν αγοράζουν δεν μπορούν να παραδεχτούν ότι η συγκεκριμένη εφημερίδα που διαβάζουν φωτίζει την πραγματικότητα από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία; Ότι οι απόφοιτοι Λυκείου δυσκολεύονται να γράψουν μια επιστολή; Ή να ξεχωρίσουν τον ψευδοεπιστημονικό λόγο από τον επιστημονικό; Τη γνώμη από το γεγονός; Ενδιαφέρει κανένα ότι ορισμένοι εκπαιδευτικοί λένε στους μαθητές τους «πες το σωστά», ή «πες το καλύτερα» εάν μιλήσουν κυπριακά μες στην τάξη λες και τα κυπριακά είναι λάθος ή κακής ποιότητας γλώσσα; Φανταστείτε λοιπόν τι είδους γλωσσική αυτοπεποίθηση θα αναπτύξει ένας μαθητής αν μόλις βρεθεί στο καινούριο περιβάλλον του σχολείου, μαθαίνει από το δάσκαλό του ότι δεν ξέρει να μιλάει σωστά αντί να πληροφορηθεί ότι εκτός από τη γλώσσα που μιλάει με τους γονείς του και με τους φίλους του υπάρχει και μια άλλη γλώσσα, την οποία πρέπει να μάθει γιατί είναι καταλληλότερη για τις σχολικές και επίσημες συνθήκες επικοινωνίας;

Τα νέα αναλυτικά της γλώσσας θέλουν να συμφιλιώσουν τα παιδιά με τη διγλωσσία μας. Να τα ενδυναμώσουν θέλουν. Δεν κάνουν κανένα έγκλημα.

Αν μπορούσε να ακούσει όσα λέχθηκαν για τα κυπριακά την περασμένη βδομάδα, ο Παύλος Λιασίδης, θα χαμογελούσε ειρωνικά και μάλλον θα μας αφιέρωνε ένα τετράστιχό του ελαφρώς παραλλαγμένο:
Ο πλάστης που μας έπλασε άφηκεν μας αΐπην,
Οι καταρράκτες τ’ ουρανού ν’ ανοίξουν τζιαι να τρέχουν νουν,
εμάς εν μας λείπει!

Για την κυπριακή γλώσσα στα σχολεία μας

Μιλάτε τζαι κυπριακά

Πηγή: Sigma Live

Αξιοποιείται η διάλεκτός μας στα σχολεία

Το νέο αναλυτικό πρόγραμμα νεοελληνικής δίνει ένα τέλος στη σύγχυση για το αν πρέπει οι καθηγητές και μαθητές να μιλούν και κυπριακά στα σχολείαΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ της κυπριακής διαλέκτου θα επιφέρει θετικότατα αποτελέσματα στην εκπαίδευση γενικότερα του τόπουΣτα κυπριακά σχολεία πάντοτε υπήρχε μια αμηχανία σε ό,τι αφορά το ρόλο της διαλέκτου μας στον τρόπο διδασκαλίας και γενικότερα στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Σε ορισμένα σχολεία οι επιθεωρητές επιτρέπουν στους καθηγητές και μαθητές να χρησιμοποιούν την κυπριακή διάλεκτο, ενώ σε άλλα, λόγω άγνοιας, αρκετοί καθηγητές απαγορεύουν τη χρήση της κυπριακής διαλέκτου, θεωρώντας την εμπόδιο στη εκμάθηση της νεοελληνικής।Το ζήτημα πλέον ξεκαθαρίζει, αφού φιλοσοφία του νέου αναλυτικού προγράμματος νεοελληνικής γλώσσας, που ξεκίνησε φέτος να εφαρμόζεται από το Υπουργείο Παιδείας στη δημοτική και μέση εκπαίδευση, είναι πως πρέπει να αξιοποιείται και η κυπριακή διάλεκτος για να επιτευχθεί μια σωστότερη μετάβαση των μαθητών στη νεοελληνική γλώσσα.

Στιγματισμένη η διάλεκτος

Η υπεύθυνη του νέου αναλυτικού προγράμματος για τη γλώσσα, καθηγήτρια γλωσσολογίας Σταυρούλα Τσιπλάκου, δήλωσε στη «Σ» ότι σε πολλές χώρες οι διάλεκτοι είναι κοινωνικά «στιγματισμένες» όσον αφορά στο ρόλο που μπορούν να παίξουν στη γλωσσική διδασκαλία. «Αυτό συνέβαινε ώς τώρα και στην Ελλάδα και στην Κύπρο, όπως έχουν δείξει και πολλές επιστημονικές έρευνες», είπε η κ. Τσιπλάκου.Πρόσθεσε ότι στην Κύπρο η διάλεκτος κατά κανόνα δεν θεωρείται όργανο και μέσο καλλιέργειας του γραμματισμού, παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχει και γραπτή παράδοση. «Συχνά κυριαρχούν απόψεις περί ''γλωσσικού ελλείμματος'' των μαθητριών και των μαθητών ή και της γλωσσικής κοινότητας στο σύνολό της», συμπλήρωσε.Η καθηγήτρια γλωσσολογίας τόνισε ότι ένας από τους στόχους του νέου προγράμματος είναι να αξιοποιήσει δυναμικά και ουσιαστικά τη γλωσσική ποικιλότητα και να την καταστήσει εργαλείο γλωσσικής καλλιέργειας, με απώτερο στόχο την ενίσχυση της γλωσσομάθειας και τη δημιουργία κριτικών στάσεων απέναντι στη γλώσσα.

Οι λόγοι

Έρευνα που διενήργησε η κ. Τσιπλάκου αναφέρει τους λόγους που πρέπει να αξιοποιηθεί η κυπριακή διάλεκτος στο εκπαιδευτικό σύστημα.«Σε οποιοδήποτε παιδαγωγικό μοντέλο που ασπάζεται την αρχή ότι η επόμενη γνώση οικοδομείται πάνω σε προηγούμενη, η προϋπάρχουσα γνώση οφείλει να αξιοποιείται. Στην περίπτωση του γλωσσικού μαθήματος, η προϋπάρχουσα γνώση της διαλέκτου, το προϋπάρχον γλωσσικό κεφάλαιο των παιδών, οφείλει να γίνει όργανο οικοδόμησης της γνώσης της νέας ελληνικής. Αυτό συνεπάγεται αντιπαραβολική διδασκαλία της κυπριακής και της νέας ελληνικής, προκειμένου να καταστούν συνειδητές στις μαθήτριες και στους μαθητές οι ομοιότητες και οι διαφορές τους, ως μηχανισμός όξυνσης της μεταγλωσσικής τους ενημερότητας», αναφέρεται στην έρευνα.Επίσης θεωρεί ότι στην παιδαγωγική του κριτικού γραμματισμού παίζει τεράστιο ρόλο η επίγνωση του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η γλωσσική ποικιλότητα στην επικοινωνία. «Αν πρόκειται να διδαχθεί λειτουργικά η διαφοροποίηση της γλώσσας, ανάλογα με το κειμενικό είδος και την περίσταση μέσα στην οποία γεννάται, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους οι διάφορες μορφές της γλώσσας κωδικοποιούν ιδεολογήματα, κοινωνικές σχέσεις και πολιτισμικές πρακτικές, αυτό δεν μπορεί να γίνει εν κενώ και ερήμην της γλωσσικής πραγματικότητας των μαθητριών και των μαθητών». Η έρευνα καταλήγει ότι η αξιοποίηση της κυπριακής διαλέκτου θα επιφέρει θετικότατα αποτελέσματα στην εκπαίδευση γενικότερα του τόπου.

Πώς γίνεται το μάθημα γλώσσας

Κατά τακτά χρονικά διαστήματα οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να επεξεργαστούν με τον εκπαιδευτικό τους διάφορα κειμενικά είδη του προφορικού και του γραπτού λόγου. «Επιλέγει ο δάσκαλος ή καθηγητής κείμενα είτε από λογοτεχνικά βιβλία ή από το διαδίκτυο, άρθρα εφημερίδων στη ελληνική γλώσσα ή στην κυπριακή διάλεκτο και στη συνέχεια γίνεται μια προσπάθεια σύνδεσης και κατανόησής τους», εξήγησε η καθηγήτρια.Πρόσθεσε ότι στο πρόγραμμα «δεν προβλέπεται καμία μορφή ''διαχωρισμού'' των δύο ποικιλιών, ούτε στις ώρες διδασκαλίας ούτε μέσα στο μάθημα». «Αντίθετα, προβλέπει συνειδητή αντιπαραβολή. Δεν κάνει ρυθμίσεις ως προς το πώς πρέπει να μιλάνε μέσα στην τάξη οι εκπαιδευτικοί και οι μαθήτριες/μαθητές. Στη συζήτηση μέσα στην τάξη προτείνεται να χρησιμοποιείται όποια μορφή (ή μορφές) γλώσσας εξυπηρετούν καλύτερα την κατανόηση των νοημάτων», είπε η Σταυρούλα Τσιπλάκου.«Ωστόσο, τόνισε, «στις δραστηριότητες παραγωγής λόγου, είτε προφορικού είτε γραπτού, θέλουμε οι μαθήτριες και οι μαθητές να είναι απόλυτα συνειδητοποιημένοι όσον αφορά ποια ποικιλία μιλούν/γράφουν, ανάλογα με τις απαιτήσεις του κειμενικού είδους, τον πομπό, τον αποδέκτη κτλ.».Οι μαθήτριες και οι μαθητές θα μπορούν έτσι να κατανοήσουν τις βασικές δομικές ομοιότητες και διαφορές της νέας ελληνικής γλώσσας και της κυπριακής διαλέκτου και να είναι σε θέση να τις χρησιμοποιούν σωστά.«Η αξιοποίηση δεξιοτήτων από τη μητρική γλώσσα στο πλαίσιο διδακτικών μοντέλων προσθετικής διγλωσσίας μπορεί να έχει ευεργετικά αποτελέσματα. Τέτοιες δεξιότητες περιλαμβάνουν, π.χ., την ικανότητα εντοπισμού και κατανόησης βασικών εννοιών με βάση το κειμενικό ή επικοινωνιακό συγκείμενο. Επίσης, κοινές γλωσσικές λειτουργίες και κειμενικά είδη και οι κειμενικές και πολιτισμικές-κοινωνικές συμβάσεις που τα διέπουν, μπορεί να είναι ήδη γνωστά στη μητρική γλώσσα και επομένως αναγνωρίσιμα στη δεύτερη. Ακόμα και η μεταγλωσσική επίγνωση της γραμματικής της μητρικής γλώσσας μπορεί να βοηθήσει στη συνειδητή εκμάθηση της δεύτερης», αναφέρει έρευνα της καθηγήτριας γλωσσολογίας. Οι πρώτες εντυπώσεις καθηγητών και γονέων για το νέο αναλυτικό πρόγραμμα για τη γλώσσα είναι πολύ θετικές. Κτίζεται, πλέον, η αντίληψη ότι η κυπριακή διάλεκτος αποτελεί κληρονομιά του τόπου και πρέπει οπωσδήποτε να μείνει ζωντανή.